Absolwent technikum wchodzi na rynek pracy z wykształceniem średnim, zawodem i często z kilkutygodniowym doświadczeniem z praktyk zawodowych. Dla firm technicznych, produkcyjnych, logistycznych, informatycznych czy usługowych to jedna z najlepiej przygotowanych grup młodych kandydatów. Warunkiem jest dobre dopasowanie zawodu do stanowiska i wczesny kontakt z uczniem, zanim skończy szkołę. Opisujemy, jak firma może zaplanować zatrudnienie absolwentów technikum, od analizy zawodów po pierwszą umowę.
Dopasowanie zawodu z technikum do stanowiska
Technikum kształci w konkretnych zawodach, a każdy zawód obejmuje jedną lub dwie kwalifikacje. Nazwa zawodu mówi pracodawcy więcej niż nazwa szkoły. Zanim firma ogłosi nabór, warto zestawić zadania na stanowisku z tym, czego uczeń uczy się w danym zawodzie.
| Obszar w firmie | Zawody technikum, które warto rozważyć | Typowe pierwsze stanowiska |
|---|---|---|
| Informatyka i wsparcie techniczne | Technik informatyk, technik programista, technik teleinformatyk | Wsparcie użytkowników, młodszy administrator, młodszy programista |
| Produkcja i utrzymanie ruchu | Technik mechanik, technik mechatronik, technik elektryk, technik automatyk | Operator maszyn, młodszy technik utrzymania ruchu |
| Logistyka i magazyn | Technik logistyk, technik spedytor | Planista, młodszy spedytor, koordynator magazynu |
| Budownictwo i instalacje | Technik budownictwa, technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej | Asystent kierownika robót, montażysta, serwisant |
| Finanse i administracja | Technik ekonomista, technik rachunkowości, technik administracji | Młodszy księgowy, asystent działu kadr, pracownik biura |
Tabela nie jest zamkniętą listą. Absolwenci zawodów pokrewnych często sprawdzają się równie dobrze, jeśli stanowisko wymaga przede wszystkim podstaw technicznych i gotowości do nauki. Warto też uwzględnić, że część absolwentów planuje studia zaoczne lub niestacjonarne i szuka pracy, którą da się z nimi pogodzić.
Kwalifikacje zawodowe i egzaminy
Uczeń technikum zdaje egzamin zawodowy z każdej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie. Zdany egzamin daje certyfikat kwalifikacji zawodowej. Absolwent, który uzyskał certyfikaty ze wszystkich kwalifikacji w zawodzie i ukończył szkołę, otrzymuje dyplom zawodowy. Dodatkowo może przystąpić do egzaminu maturalnego, który otwiera drogę na studia.
Co pracodawca powinien sprawdzić
- Czy kandydat ma certyfikaty wszystkich kwalifikacji w zawodzie, czy na razie jednej.
- Czy stanowisko wymaga dodatkowych uprawnień, na przykład energetycznych, na wózki jezdniowe albo do pracy na wysokości. Takie uprawnienia uzyskuje się osobno, często w trakcie nauki lub zaraz po niej.
- Jakie zadania kandydat wykonywał na praktykach zawodowych i u którego pracodawcy.
- Czy kandydat planuje studia i w jakiej formie, bo to wpływa na grafik i rodzaj umowy.
Brak jednego certyfikatu nie musi przekreślać kandydata. Egzamin z drugiej kwalifikacji bywa zdawany pod koniec nauki, a wyniki przychodzą po zakończeniu roku szkolnego. Rozsądnie jest uzależnić zakres obowiązków od uzyskanych kwalifikacji i zaplanować uzupełnienie.
Praktyki zawodowe i staż uczniowski jako droga naboru
Najskuteczniejsza rekrutacja absolwentów technikum zaczyna się rok albo dwa lata przed ukończeniem szkoły. Uczeń, który odbył w firmie praktyki lub staż, zna jej zasady, ludzi i sprzęt, a firma zna jego mocne strony.
| Forma | Podstawa | Najważniejsze cechy |
|---|---|---|
| Praktyki zawodowe | Program nauczania zawodu, umowa szkoły z pracodawcą | Obowiązkowe dla ucznia, organizuje szkoła, wymiar zależy od zawodu, zwykle kilka tygodni |
| Staż uczniowski | Umowa o staż uczniowski na podstawie Prawa oświatowego | Zawierana między uczniem a pracodawcą, może być płatna, ulga dla młodych obejmuje przychód |
| Praca w wakacje | Umowa zlecenia albo umowa o pracę | Uczeń do 26 lat na zleceniu zwykle bez składek, przy osobie poniżej 18 lat obowiązują zasady dla młodocianych |
| Młodociany pracownik w celu przygotowania zawodowego | Kodeks pracy, szkoła branżowa lub przyuczenie | Wymaga instruktora praktycznej nauki zawodu, osobna droga dla szkół branżowych |
Jak zbudować relację ze szkołą
- Skontaktuj się z kierownikiem szkolenia praktycznego albo doradcą zawodowym w szkole.
- Zaproponuj stałą liczbę miejsc na praktyki co roku, a nie jednorazową akcję.
- Wyznacz w firmie opiekuna praktykantów, który zna program nauczania zawodu.
- Uczniom ostatniej klasy przedstaw konkretną propozycję pracy po szkole.
Uczniowie technikum w ostatnich klasach często są jeszcze niepełnoletni. Jeśli staż albo praca obejmuje osobę poniżej 18 lat, obowiązują limity czasu pracy młodocianych, zakaz pracy nocnej i nadgodzin oraz wykaz prac lekkich. Wymagane dokumenty opisujemy we wpisie umowa z młodocianym, dokumenty, a o praktykach od strony ucznia na stronie praktyki w technikum.
Harmonogram rekrutacji absolwentów
Rok szkolny wyznacza naturalny rytm naboru. Firma, która zaczyna szukać absolwentów w lipcu, konkuruje o tych, którzy jeszcze nie zdecydowali.
- Jesień ostatniego roku nauki. Kontakt ze szkołami, prezentacja firmy, zbieranie zgłoszeń.
- Zima. Rozmowy, zadania praktyczne, propozycje pracy warunkowej po ukończeniu szkoły.
- Wiosna. Egzaminy zawodowe i maturalne. Firma nie organizuje wtedy etapów rekrutacji, które kolidują z nauką.
- Po zakończeniu roku szkolnego. Podpisanie umów, badania lekarskie, szkolenia i start w lipcu albo we wrześniu.
Pierwsza umowa z absolwentem technikum
Większość absolwentów technikum jest już pełnoletnia, więc zatrudnia się ich na zwykłych zasadach. Wybór umowy wpływa na koszty, ochronę pracownika i to, czy absolwent zostanie w firmie na dłużej.
| Umowa | Kiedy ma sens | Na co uważać |
|---|---|---|
| Umowa o pracę na okres próbny | Gdy firma chce sprawdzić kandydata przed dłuższą umową | Pełne składki, urlop proporcjonalny, okres próbny ma ustawowy limit |
| Umowa o pracę na czas określony lub nieokreślony | Stałe stanowisko, pełny etat | Najlepiej buduje lojalność i daje stabilność |
| Umowa zlecenia | Absolwent studiuje i potrzebuje elastycznego grafiku | Bez składek tylko przy statusie ucznia lub studenta i wieku do 26 lat |
| Praktyka absolwencka | Krótkie wdrożenie przed decyzją o zatrudnieniu | Do 3 miesięcy łącznie, osoba przed ukończeniem 30 lat, do 8 godzin na dobę |
Status ucznia kończy się z ukończeniem szkoły. Jeśli absolwent nie podejmie studiów, umowa zlecenia z nim jest oskładkowana. Jeśli zacznie studia, zwolnienie ze składek przy zleceniu znów może obowiązywać do 26 roku życia. Szczegóły opisujemy we wpisie o umowie zlecenia dla studenta do 26 lat.
Ulga dla młodych w podatku
Absolwent technikum, który nie ukończył 26 lat, korzysta z ulgi dla młodych. Zwolnione z podatku dochodowego są przychody ze stosunku pracy, z umowy zlecenia zawartej z firmą, z praktyki absolwenckiej i ze stażu uczniowskiego, do 85 528 zł w roku podatkowym. Pracodawca nie pobiera zaliczek, chyba że pracownik złoży wniosek o ich pobieranie. Dla młodego pracownika oznacza to wyższą kwotę na rękę przy tym samym koszcie po stronie firmy, co warto jasno pokazać w ofercie.
Wdrożenie i rozwój absolwenta
- Przygotuj plan pierwszych tygodni i wyznacz opiekuna z doświadczeniem na podobnym stanowisku.
- Zapewnij szkolenia stanowiskowe i z zasad bezpieczeństwa przed samodzielną pracą.
- Zaplanuj zdobycie dodatkowych uprawnień potrzebnych na stanowisku, z jasnym terminem.
- Jeśli absolwent studiuje, ustal grafik zgodny z planem zjazdów lub zajęć.
- Po kilku miesiącach przeprowadź rozmowę o ścieżce rozwoju i wynagrodzeniu.
PracaEdu i doświadczenie zdobywane w szkole
PracaEdu prowadzi zespoły uczniów szkół średnich, czyli liceów, techników i szkół branżowych. Uczniowie wykonują lekkie zadania zdalne i biurowe, dopasowane do wieku oraz dostępności obok nauki. Zasady udziału poznasz na stronie dla uczniów. Ten artykuł pozostaje poradnikiem o pracy po szkole lub na studiach.
PracaEdu dobiera zespoły uczniów liceów, techników i szkół branżowych do lekkich zadań zdalnych i biurowych. Firma opisuje zakres projektu, instrukcje i wymagania, a dobór uwzględnia umiejętności, wiek i dostępność uczniów. Współpraca obejmuje abonament oraz osobno rozliczane godziny zespołu. Opisz potrzeby zespołu i sprawdź aktualne warunki w cenniku.