Umowa zlecenia to najczęstsza forma pracy dorywczej studentów. Dla studenta do 26 lat ma jedną ważną cechę: zwykle nie są od niej odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne ani składka zdrowotna, więc kwota na rękę jest wyższa niż przy umowie o pracę. Zwolnienie ma jednak warunki i wyjątki, o których warto wiedzieć przed podpisaniem umowy. Wyjaśniamy, kiedy składek nie ma, kiedy się pojawiają, jak działa ulga dla młodych w podatku i czym zlecenie różni się od innych umów.
Kto jest zwolniony ze składek przy umowie zlecenia
Zwolnienie dotyczy osoby, która jednocześnie spełnia dwa warunki.
- Ma status ucznia albo studenta. Chodzi o ucznia szkoły ponadpodstawowej albo studenta studiów pierwszego lub drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich.
- Nie ukończyła 26 lat. Zwolnienie obowiązuje do dnia 26 urodzin.
Jeśli oba warunki są spełnione, od umowy zlecenia nie odprowadza się obowiązkowych składek emerytalnej, rentowej, wypadkowej i chorobowej ani składki zdrowotnej. Zleceniodawca zwykle prosi o zaświadczenie z uczelni albo kopię legitymacji, żeby potwierdzić status. Status studenta nie zwalnia ze składek przy umowie o pracę. Pracownik zatrudniony na etacie płaci składki tak samo jak każdy inny, niezależnie od wieku i nauki.
Kiedy kończy się status studenta
To najczęstsze źródło nieporozumień. Status studenta nie trwa do końca roku akademickiego ani do końca wakacji. Kończy się z dniem obrony, czyli ukończenia studiów, albo z dniem skreślenia z listy studentów. Od tego dnia umowa zlecenia jest oskładkowana tak jak u każdej innej osoby.
Co to oznacza w praktyce
- Jeśli bronisz pracy licencjackiej w lipcu i pracujesz na zleceniu przez całe wakacje, od dnia obrony zleceniodawca nalicza składki.
- Jeśli planujesz studia magisterskie, przerwa między obroną a rozpoczęciem kolejnych studiów jest okresem bez statusu studenta.
- Skreślenie z listy studentów, na przykład z powodu niezaliczenia roku, również kończy status.
Obowiązek poinformowania zleceniodawcy o obronie albo skreśleniu leży po stronie studenta. Jeśli tego nie zrobisz, firma może później skorygować rozliczenia, a różnicę w składkach trzeba będzie wyrównać.
Zlecenie z własnym pracodawcą
Zwolnienie nie działa w jednej szczególnej sytuacji. Jeżeli student jest zatrudniony na umowie o pracę i jednocześnie podpisuje umowę zlecenia z tym samym pracodawcą albo wykonuje zlecenie na jego rzecz, przychód ze zlecenia traktuje się jak przychód ze stosunku pracy. Od takiego zlecenia odprowadza się składki tak samo jak od wynagrodzenia z etatu.
Z tego powodu firmy rzadko łączą u jednej osoby etat i zlecenie. Jeżeli pracujesz na umowie o pracę w jednej firmie, a dorabiasz na zleceniu w innej, zwolnienie dla studenta do 26 lat przy zleceniu w tej drugiej firmie co do zasady obowiązuje.
Ulga dla młodych, czyli zerowy PIT
Składki to jedno, podatek dochodowy to drugie. Osoby, które nie ukończyły 26 lat, mogą korzystać z ulgi dla młodych. Zwolnione z podatku są przychody ze stosunku pracy, z umowy zlecenia zawartej z firmą, z praktyki absolwenckiej i ze stażu uczniowskiego, do 85 528 zł przychodu w roku podatkowym. Nadwyżka ponad ten limit jest opodatkowana na zwykłych zasadach.
Najważniejsze cechy ulgi
- Nie zależy od statusu studenta. Z ulgi korzysta także osoba, która nie studiuje, jeśli nie ukończyła 26 lat.
- Działa automatycznie. Firma nie pobiera zaliczek na podatek, chyba że osoba złoży wniosek o ich pobieranie.
- Limit jest roczny i łączny. Przychody z kilku umów objętych ulgą sumują się. Jeśli pracujesz w kilku miejscach, pilnuj łącznej kwoty.
Zestawienie obu zwolnień pokazuje, dlaczego zlecenie jest dla studenta korzystne. Student do 26 lat na zleceniu zwykle nie płaci ani składek, ani podatku, w granicach limitu. Absolwent do 26 lat na zleceniu płaci już składki, ale nadal może korzystać z ulgi w podatku.
Minimalna stawka godzinowa przy zleceniu
Umowa zlecenia nie może przewidywać wynagrodzenia niższego niż minimalna stawka godzinowa ogłoszona na dany rok. Stawka zmienia się co roku, dlatego przed podpisaniem umowy warto sprawdzić aktualną wysokość. Zasada dotyczy także zleceń rozliczanych kwotą za całe zadanie. Zleceniodawca ma obowiązek ustalić sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin, a wynagrodzenie przeliczone na godzinę nie może spaść poniżej minimum.
Wynagrodzenie za zlecenie trwające dłużej niż miesiąc wypłaca się co najmniej raz w miesiącu. Jeśli w ofercie stawka jest niższa niż minimalna, to sygnał, że oferta nie jest zgodna z prawem.
Porównanie umów dla studenta
Zlecenie nie jest jedyną możliwością. Wybór umowy wpływa na składki, ochronę pracowniczą i to, co student dostaje na rękę.
| Cecha | Umowa zlecenia (student do 26 lat) | Umowa o pracę | Umowa o dzieło |
|---|---|---|---|
| Składki społeczne i zdrowotna | Zwykle brak | Tak, jak u każdego pracownika | Zwykle brak, poza umową z własnym pracodawcą |
| Podatek dochodowy | Ulga dla młodych do 85 528 zł | Ulga dla młodych do 85 528 zł | Ulga dla młodych nie obejmuje dzieła |
| Minimalne wynagrodzenie | Minimalna stawka godzinowa | Minimalne wynagrodzenie za pracę | Brak minimum |
| Urlop wypoczynkowy | Nie przysługuje z mocy prawa | Przysługuje | Nie przysługuje |
| Okres wypowiedzenia | Według umowy, można ją wypowiedzieć w każdym czasie | Według Kodeksu pracy | Umowa kończy się wykonaniem dzieła |
| Elastyczność grafiku | Duża | Mniejsza, ustalony czas pracy | Pełna, liczy się efekt |
| Ubezpieczenie zdrowotne | Student ma je zwykle przez uczelnię albo rodzica | Przez pracodawcę | Przez uczelnię albo rodzica |
Umowa o dzieło dotyczy konkretnego rezultatu, na przykład tłumaczenia albo projektu graficznego. Nie nadaje się do pracy polegającej na wykonywaniu stałych czynności w godzinach ustalonych przez firmę. Praca w sklepie, w biurze czy w magazynie to zlecenie albo umowa o pracę.
Na co uważać przy podpisywaniu zlecenia
- Umowa powinna być na piśmie albo w formie elektronicznej przed rozpoczęciem pracy, a nie po pierwszym tygodniu.
- Sprawdź, czy w umowie jest stawka, sposób potwierdzania godzin i termin wypłaty.
- Złóż oświadczenie o statusie studenta i aktualizuj je, gdy status się zmieni.
- Jeśli pracujesz w kilku miejscach, pilnuj łącznego limitu ulgi dla młodych.
- Pamiętaj, że brak składek oznacza brak zasiłku chorobowego z tej umowy. To normalna konsekwencja zwolnienia, nie błąd firmy.
Więcej o pracy w trakcie studiów znajdziesz na stronach praca dorywcza dla studenta i praca zdalna dla studenta. Jeśli planujesz staż, przeczytaj też wpis staż czy praktyki.
Jak znaleźć zlecenie dopasowane do planu zajęć
PracaEdu prowadzi zespoły uczniów szkół średnich, czyli liceów, techników i szkół branżowych. Uczniowie wykonują lekkie zadania zdalne i biurowe, dopasowane do wieku oraz dostępności obok nauki. Zasady udziału poznasz na stronie dla uczniów. Ten artykuł pozostaje poradnikiem o pracy po szkole lub na studiach.