Przejdź do treści
PracaEdu

Praca obok nauki

Staż czy praktyki, czym się różnią

Praktyki studenckie są częścią programu studiów i opierają się na porozumieniu uczelni z firmą, a staż to najczęściej płatny program firmy na umowie zlecenie albo umowie o pracę. Praktyka absolwencka to osobna forma dla absolwentów do 30 lat.

Przejdź do artykułu
Praktykantka i opiekunka w studiu projektowym

Słowa „staż” i „praktyki” często są używane zamiennie, choć oznaczają różne formy współpracy z odmiennymi podstawami prawnymi, umowami i konsekwencjami finansowymi. Dla studenta różnica przekłada się na to, czy dostanie wynagrodzenie, czy zaliczy program studiów i czy zapłaci składki. Dla firmy na to, jakie dokumenty podpisuje, kto ponosi koszty i ile trwa współpraca. Poniżej porządkujemy pojęcia i pokazujemy, którą formę wybrać w zależności od sytuacji.

Praktyki studenckie

Praktyki studenckie są częścią programu studiów. Na kierunkach o profilu praktycznym trwają co najmniej kilka miesięcy, na kierunkach ogólnoakademickich ich wymiar zależy od uczelni. Podstawą jest porozumienie zawierane między uczelnią a firmą. Uczelnia wskazuje efekty uczenia się, które student ma osiągnąć, a firma zapewnia stanowisko i opiekuna praktyk.

Czy praktyki są płatne

Praktyki studenckie mogą być nieodpłatne albo płatne. Gdy firma chce wynagradzać praktykanta, zawiera z nim zwykle umowę zlecenie obok porozumienia z uczelnią. Student do ukończenia 26 lat na umowie zlecenie nie płaci obowiązkowych składek ZUS ani składki zdrowotnej, a jego przychód może być zwolniony z podatku w ramach ulgi dla młodych.

Dokumenty przy praktykach

Po stronie studenta to zwykle skierowanie z uczelni, dziennik praktyk albo sprawozdanie, a na końcu ocena lub opinia opiekuna. Po stronie firmy porozumienie z uczelnią, wyznaczenie opiekuna i potwierdzenie odbycia praktyki. Opiekun praktyk jest zarówno po stronie firmy, jak i uczelni.

Praktyki absolwenckie

Praktyki absolwenckie reguluje ustawa o praktykach absolwenckich z 2009 roku. Mogą je odbyć absolwenci, którzy nie ukończyli 30 lat. Podstawą jest umowa o praktykę absolwencką, zawierana na czas do 3 miesięcy, przy czym limit liczy się łącznie u wszystkich praktykodawców. Praktyka może być odpłatna albo nieodpłatna, a świadczenie pieniężne ma ustawowy górny limit. Czas praktyki nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Na zakończenie praktykodawca wydaje zaświadczenie o odbyciu praktyki.

Praktyka absolwencka nie jest stosunkiem pracy. Jest formą zdobycia pierwszego doświadczenia po studiach, gdy obie strony chcą sprawdzić współpracę przed zawarciem umowy o pracę. Więcej o tej formie piszemy na stronie praktyki absolwenckie.

Staże w firmach

Słowo „staż” w języku rynku pracy oznacza najczęściej program stażowy firmy. Programy stażowe są zwykle płatne i opierają się na umowie zlecenie albo na umowie o pracę na czas określony. Nie mają odrębnej ustawy, więc ich warunki wynikają z umowy, regulaminu programu i przepisów właściwych dla wybranej umowy. Często trwają od kilku tygodni do kilku miesięcy i kończą się propozycją dalszej współpracy dla najlepszych uczestników.

Staż z urzędu pracy

Odrębną instytucją jest staż organizowany przez urząd pracy dla osób zarejestrowanych jako bezrobotne. Finansuje go urząd, a od 2025 roku reguluje go nowa ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Student, który ma status studenta, zwykle nie spełnia warunków tej formy. PracaEdu nie organizuje staży z urzędu pracy.

Staż uczniowski

Uczniowie technikum i szkoły branżowej, oprócz obowiązkowych praktyk zawodowych, mogą odbyć staż uczniowski u pracodawcy na podstawie umowy o staż uczniowski przewidzianej w Prawie oświatowym. Taki staż także może być płatny. To osobna forma od praktyk studenckich, opisana na stronie praktyki w technikum.

Staż czy praktyki w jednej tabeli

CechaPraktyki studenckiePraktyki absolwenckieProgram stażowy firmy
Dla kogostudent w trakcie studiówabsolwent, który nie ukończył 30 latstudent lub absolwent, według zasad programu
Podstawaprogram studiów i porozumienie uczelni z firmąustawa o praktykach absolwenckich i umowa o praktykęumowa zlecenie albo umowa o pracę
Czas trwaniawymiar ustala uczelniado 3 miesięcy łączniewedług umowy
Wynagrodzenienieodpłatne albo płatne, wtedy zwykle umowa zlecenieodpłatna albo nieodpłatna, z ustawowym górnym limitem świadczeniazwykle płatny
Czas pracywedług porozumieniado 8 godzin na dobę i 40 tygodniowowedług umowy i przepisów dla danej umowy
Dokument na konieczaliczenie praktyk na uczelnizaświadczenie o odbyciu praktykiświadectwo pracy przy umowie o pracę
Składki studenta do 26 latbrak przy zleceniuzależą od tego, czy praktyka jest odpłatna; rozlicza praktykodawcabrak przy zleceniu, pełne przy umowie o pracę

Co wybrać jako student

Jeśli program studiów wymaga praktyk, potrzebujesz praktyk studenckich, bo tylko one zostaną zaliczone przez uczelnię. Najlepiej szukać firmy, która zaliczy praktyki i jednocześnie zapłaci za nie na podstawie umowy zlecenie. Jeśli praktyki masz już zaliczone, płatny program stażowy daje więcej: wynagrodzenie, doświadczenie wpisywane do CV i szansę na dalszą współpracę. Po obronie dyplomu możesz skorzystać z praktyki absolwenckiej albo od razu szukać pracy.

Status studenta a składki

Zwolnienie ze składek przy umowie zlecenie obowiązuje do ukończenia 26 lat i tylko wtedy, gdy masz status studenta. Status kończy się w dniu obrony albo skreślenia z listy studentów. Od tego dnia umowa zlecenie jest oskładkowana. Wyjątek stanowi zlecenie zawarte z własnym pracodawcą, które traktuje się jak pracę, więc składki są należne. Umowa o pracę jest oskładkowana zawsze, niezależnie od statusu.

Ulga dla młodych

Niezależnie od składek osoba do ukończenia 26 lat korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego dla przychodów ze stosunku pracy, umowy zlecenia, praktyki absolwenckiej i stażu uczniowskiego, do 85 528 zł przychodu w roku podatkowym. Nadwyżka ponad ten limit jest opodatkowana. Ulga nie zależy od statusu studenta.

Co wybrać jako firma

Firma, która chce zbudować stały dopływ młodych pracowników, zwykle łączy kilka form. Praktyki studenckie budują relację z uczelnią i pozwalają poznać studentów wcześnie. Płatny program stażowy przyciąga osoby, które mają już praktyki zaliczone i szukają pierwszego realnego doświadczenia. Praktyka absolwencka pozwala sprawdzić współpracę z absolwentem w prostszej formie niż umowa o pracę.

  • Przy praktykach studenckich potrzebne jest porozumienie z uczelnią i opiekun praktyk.
  • Przy praktyce absolwenckiej obowiązuje limit 3 miesięcy i limit czasu pracy.
  • Przy programie stażowym kluczowe są regulamin, rodzaj umowy i jasne kryteria przejścia do zatrudnienia.
  • Przy umowie zlecenie z osobą do 26 lat warto sprawdzić status studenta, bo od niego zależą składki.

PracaEdu prowadzi zespoły uczniów szkół średnich, czyli liceów, techników i szkół branżowych. Uczniowie wykonują lekkie zadania zdalne i biurowe, dopasowane do wieku oraz dostępności obok nauki. Zasady udziału poznasz na stronie dla uczniów. Ten artykuł pozostaje poradnikiem o pracy po szkole lub na studiach.

PracaEdu dobiera zespoły uczniów liceów, techników i szkół branżowych do lekkich zadań zdalnych i biurowych. Firma opisuje zakres projektu, instrukcje i wymagania, a dobór uwzględnia umiejętności, wiek i dostępność uczniów. Współpraca obejmuje abonament oraz osobno rozliczane godziny zespołu. Opisz potrzeby zespołu i sprawdź aktualne warunki w cenniku.

Jak szukać praktyk i staży

Praktyk i staży studenckich szukaj z uwzględnieniem programu uczelni oraz warunków danej umowy. PracaEdu prowadzi obecnie zespoły uczniów szkół średnich przy lekkich zadaniach zdalnych i biurowych. Poznaj zasady dla uczniów. Dodatkowy projekt nie zastępuje praktyki wymaganej przez uczelnię bez jej decyzji.

Najczęstsze pytania

Czy praktyki studenckie muszą być płatne?

Nie. Praktyki studenckie mogą być nieodpłatne albo płatne. Gdy firma płaci, zawiera zwykle ze studentem umowę zlecenie obok porozumienia z uczelnią.

Czy płatny staż może zostać zaliczony jako praktyki?

Zależy to od uczelni. Jeśli staż spełnia wymagania programu studiów i uczelnia zawrze porozumienie z firmą, może zostać zaliczony. Warto zapytać opiekuna praktyk na uczelni przed rozpoczęciem.

Jak długo może trwać praktyka absolwencka?

Do 3 miesięcy, liczonych łącznie u wszystkich praktykodawców, w wymiarze do 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo.

Czy student płaci składki na umowie zlecenie podczas stażu?

Student do ukończenia 26 lat nie płaci obowiązkowych składek ZUS ani składki zdrowotnej przy umowie zlecenie, o ile nie zawarł jej z własnym pracodawcą. Zwolnienie kończy się w dniu obrony albo skreślenia z listy studentów.

Sprawdź pracę obok szkoły

PracaEdu prowadzi zespoły uczniów liceów, techników i szkół branżowych. Zgłoszenie jest bezpłatne, a zadania uwzględniają wiek i dostępność.