Program stażowy dla studentów to uporządkowany sposób na pozyskiwanie młodych pracowników, którzy po kilku miesiącach znają firmę, jej narzędzia i zespół. Dobrze zaprojektowany program nie jest jednorazową akcją wizerunkową. To proces rekrutacyjny rozłożony w czasie, z jasno określonym celem, budżetem, opiekunami i kryteriami oceny. Poniżej opisujemy, jak firma może zbudować go krok po kroku, od decyzji o celach po zatrudnienie najlepszych stażystów. Porównanie form prawnych i tego, jak firmy łączą staż z naborem kierunkowym, zebraliśmy na stronie programy stażowe dla firm.
Od czego zacząć, czyli cele programu stażowego
Pierwsza decyzja dotyczy tego, po co firma uruchamia program. Od celu zależy liczba miejsc, wybór kierunków studiów, długość stażu i sposób oceny. Najczęściej spotykamy cztery cele, które mogą występować razem.
- Budowa zaplecza kadrowego. Firma chce co roku zatrudniać kilka osób po stażu na stanowiska uczniowskie, zamiast konkurować o doświadczonych specjalistów.
- Wsparcie zespołów w okresach zwiększonej pracy. Stażyści przejmują zadania projektowe, analityczne albo obsługowe w czasie, gdy zespół ma najwięcej pracy.
- Współpraca z uczelniami. Program jest częścią relacji z wydziałami, kołami naukowymi i biurami karier, a firma staje się rozpoznawalna wśród studentów danego kierunku.
- Sprawdzenie kandydata w praktyce. Kilka miesięcy wspólnej pracy daje znacznie pewniejszą ocenę niż dwie rozmowy kwalifikacyjne.
Cel warto zapisać jednym zdaniem i dodać do niego miernik. Zamiast ogólnego sformułowania lepiej zapisać, ile osób firma chce zatrudnić po stażu i w których działach. Taki zapis porządkuje dalsze decyzje i ułatwia rozmowę z zarządem o budżecie.
Budżet programu i to, co się na niego składa
Program stażowy kosztuje więcej niż samo wynagrodzenie stażystów. Rzetelny budżet obejmuje kilka pozycji, które łatwo pominąć na etapie planowania.
| Pozycja budżetu | Co obejmuje | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie stażystów | Stawka godzinowa albo miesięczna, zależna od rodzaju umowy | Przy umowie zlecenia obowiązuje minimalna stawka godzinowa ogłoszona na dany rok |
| Koszty pracodawcy | Składki przy umowie o pracę, ewentualne składki przy zleceniu | Zlecenie ze studentem do 26 lat zwykle nie jest oskładkowane, umowa o pracę jest |
| Czas opiekunów | Godziny pracy osób prowadzących stażystów | Opiekun potrzebuje realnie kilku godzin tygodniowo na jednego stażystę |
| Stanowisko pracy | Sprzęt, licencje, dostęp do systemów, miejsce w biurze | Dostępy trzeba zamówić przed pierwszym dniem stażu |
| Rekrutacja | Ogłoszenia, współpraca ze szkołami i uczelniami, selekcja | Można ją powierzyć agencji rekrutacyjnej w stałym abonamencie |
| Szkolenia i wydarzenia | Szkolenie wstępne, spotkania grupy, zakończenie programu | Nie muszą być drogie, ważne, żeby były zaplanowane |
Płatny staż przyciąga więcej kandydatów i lepiej dobranych. Bezpłatny staż ogranicza grupę zainteresowanych do osób, które mogą sobie na niego pozwolić, i zwykle kończy się mniejszą liczbą zgłoszeń. Jeśli firma rozważa współpracę w ramach obowiązkowych praktyk studenckich, warto wiedzieć, że mogą one być bezpłatne albo płatne, a podstawą jest porozumienie uczelni z firmą. To jednak inna instytucja niż program stażowy, o czym piszemy szerzej we wpisie staż czy praktyki.
Wybór kierunków studiów i profili stażystów
Lista kierunków wynika z działów, które przyjmą stażystów, i z zadań, jakie stażyści będą wykonywać. Zbyt szeroko opisany profil daje dużo zgłoszeń o niskim dopasowaniu. Zbyt wąski odcina dobrych kandydatów z pokrewnych kierunków.
Jak opisać profil stażysty
- Wskaż dział i opiekuna, a nie tylko nazwę stanowiska.
- Opisz trzy lub cztery główne zadania stażysty w pierwszych tygodniach.
- Podaj kierunki podstawowe i pokrewne, na przykład ekonomia oraz finanse i rachunkowość, informatyka oraz automatyka.
- Określ rok studiów lub etap nauki, który pozwala pogodzić staż z zajęciami.
- Wymień narzędzia, których znajomość jest konieczna, i oddzielnie te, których stażysta nauczy się w firmie.
Dostępność czasowa ważniejsza niż średnia ocen
Plan pracy stażysty porównaj z zajęciami i sesją egzaminacyjną przed rozpoczęciem programu. Ustal zasady zmiany dostępności. W PracaEdu prowadzimy zespoły uczniów szkół średnich, a projekt dobieramy do wieku, umiejętności i dostępności obok nauki.
Harmonogram naboru zgodny z rokiem akademickim
Studenci planują staże z wyprzedzeniem i według kalendarza uczelni. Firma, która ogłasza nabór w połowie czerwca na staż od lipca, trafia na osoby, które już coś wybrały. Poniższy harmonogram opisuje typowy rok programu letniego z możliwością kontynuacji w semestrze zimowym.
| Okres | Etap | Działania firmy |
|---|---|---|
| Październik i listopad | Planowanie | Cele, budżet, liczba miejsc, wybór opiekunów, kontakt z uczelniami i biurami karier |
| Grudzień i styczeń | Przygotowanie | Opisy profili, ogłoszenie, strona programu, wzory umów |
| Luty i marzec | Nabór | Zbieranie zgłoszeń po sesji zimowej, preselekcja, zadania rekrutacyjne |
| Kwiecień i maj | Wybór | Rozmowy, decyzje, podpisanie umów, zamówienie dostępów |
| Lipiec do września | Staż letni | Wdrożenie, praca projektowa, oceny okresowe |
| Październik | Kontynuacja | Propozycje dalszej pracy w niepełnym wymiarze albo zatrudnienia |
Firmy, które przyjmują stażystów przez cały rok, mogą prowadzić dwa nabory, zimowy i letni. Ważne, żeby nie wypadały w czasie sesji egzaminacyjnej, bo wtedy liczba i jakość zgłoszeń wyraźnie spada.
Umowy w programie stażowym
Program stażowy firmy nie jest odrębną formą prawną. Najczęściej opiera się na umowie zlecenia albo na umowie o pracę na czas określony. Osobną instytucją jest staż z urzędu pracy dla osób zarejestrowanych jako bezrobotne, finansowany przez urząd, oraz praktyka absolwencka na podstawie ustawy o praktykach absolwenckich.
| Forma | Dla kogo | Najważniejsze cechy |
|---|---|---|
| Umowa zlecenia | Studenci do 26 lat | Zwykle bez składek ZUS i zdrowotnej, minimalna stawka godzinowa, elastyczny grafik |
| Umowa o pracę na czas określony | Studenci i absolwenci | Pełne składki, urlop, ochrona pracownicza, dobra podstawa do dalszego zatrudnienia |
| Praktyka absolwencka | Absolwenci przed ukończeniem 30 lat | Do 3 miesięcy łącznie, odpłatna albo nieodpłatna, do 8 godzin na dobę i 40 tygodniowo |
| Praktyki studenckie | Studenci w ramach programu studiów | Porozumienie z uczelnią, opiekun po obu stronach, mogą być płatne |
Przy umowie zlecenia ze studentem trzeba pamiętać, że zwolnienie ze składek wygasa z dniem obrony albo skreślenia z listy studentów. Jeśli staż trwa w czasie obrony, od tego dnia zlecenie jest oskładkowane. Przychody osób do 26 lat z umowy o pracę i umowy zlecenia mogą korzystać z ulgi dla młodych do 85 528 zł w roku podatkowym. Szczegóły opisujemy we wpisie o umowie zlecenia dla studenta do 26 lat.
Opiekun stażu i wdrożenie
Opiekun jest najważniejszym elementem programu. Stażysta bez opiekuna szybko traci motywację, a firma traci czas na poprawianie pracy, której nikt nie wyjaśnił. Opiekun nie musi być kierownikiem, ale powinien mieć czas i chęć do prowadzenia młodszej osoby.
Zadania opiekuna
- Przygotowanie planu pierwszych dwóch tygodni z listą zadań i spotkań.
- Krótkie spotkania co tydzień, na których omawia postępy i trudności.
- Przydzielanie zadań o rosnącym poziomie samodzielności.
- Udział w ocenie śródokresowej i końcowej.
- Rekomendacja w sprawie dalszego zatrudnienia.
Pierwszy dzień i pierwszy tydzień
Dobre wdrożenie zaczyna się przed pierwszym dniem. Stażysta powinien wiedzieć, o której przyjść, do kogo się zgłosić i jakie dokumenty zabrać. Dostępy do poczty i systemów powinny działać od rana. W pierwszym tygodniu warto zaplanować szkolenie z zasad bezpieczeństwa informacji, krótkie spotkania z działami, z którymi stażysta będzie współpracował, i pierwsze proste zadanie z wyraźnym terminem.
Ocena stażysty w trakcie i na koniec programu
Ocena powinna opierać się na kryteriach znanych stażyście od początku. Zaskoczenie oceną na końcu programu niszczy zaufanie i utrudnia późniejszą rozmowę o zatrudnieniu.
| Kryterium | Jak mierzyć |
|---|---|
| Jakość pracy | Liczba poprawek, samodzielność przy powtarzalnych zadaniach |
| Rozwój | Porównanie zadań z pierwszego i ostatniego miesiąca |
| Współpraca | Opinia opiekuna i osób z zespołu |
| Rzetelność | Dotrzymywanie terminów, obecność zgodna z grafikiem |
| Dopasowanie do stanowiska | Czy zakres stanowiska uczniowskiego odpowiada mocnym stronom stażysty |
Najlepiej sprawdza się ocena w połowie stażu i na jego końcu. Ocena śródokresowa daje czas na poprawę, a końcowa jest podstawą decyzji o zatrudnieniu. Warto też zapytać stażystów o ocenę programu. Ich uwagi pomagają poprawić kolejną edycję.
Zatrudnienie po stażu
Program stażowy ma sens wtedy, gdy część stażystów zostaje w firmie. Decyzję o propozycji zatrudnienia warto podjąć przed końcem stażu, a nie kilka tygodni po nim, gdy student wraca na uczelnię i szuka innych możliwości.
- Przygotuj z wyprzedzeniem stanowiska dla początkujących dla absolwentów programu.
- Dla studentów, którzy nie skończyli jeszcze studiów, zaproponuj pracę w niepełnym wymiarze dopasowaną do planu zajęć.
- Przy przejściu ze zlecenia na umowę o pracę ustal termin tak, żeby uwzględniał obronę i zmianę oskładkowania.
- Stażystom, którym nie składasz propozycji, przekaż rzetelną informację zwrotną. To oni opowiadają o programie kolejnym rocznikom.
Projekty uczniowskie w PracaEdu
PracaEdu prowadzi zespoły uczniów szkół średnich, czyli liceów, techników i szkół branżowych. Uczniowie wykonują lekkie zadania zdalne i biurowe, dopasowane do wieku oraz dostępności obok nauki. Zasady udziału poznasz na stronie dla uczniów. Ten artykuł pozostaje poradnikiem o pracy po szkole lub na studiach.
PracaEdu dobiera zespoły uczniów liceów, techników i szkół branżowych do lekkich zadań zdalnych i biurowych. Firma opisuje zakres projektu, instrukcje i wymagania, a dobór uwzględnia umiejętności, wiek i dostępność uczniów. Współpraca obejmuje abonament oraz osobno rozliczane godziny zespołu. Opisz potrzeby zespołu i sprawdź aktualne warunki w cenniku.