Przejdź do treści
PracaEdu

Praca obok szkoły

Praca dla niepełnoletnich, przewodnik dla rodzica i ucznia

Praca osoby niepełnoletniej wymaga ustalenia podstawy prawnej, zakresu zadań i bezpiecznych godzin. W PracaEdu potrzebna jest zgoda rodzica, a przy wieku 15 lat także zezwolenie inspektora pracy.

Poznaj zasady
Rodzic rozmawia z uczniem o pierwszej pracy

Tak pracujemy

Twój początek w zespole

Potwierdzasz adres e-mail, wysyłasz krótkie zgłoszenie i czekasz na ocenę zespołu. Po akceptacji uzupełniasz profil, umowę oraz testy umiejętności. Osoba niepełnoletnia potrzebuje zgody rodzica.

Zobacz przebieg współpracy

Podgląd organizacji projektu

Porządkowanie danych

Instrukcja
Sprawdź źródło i uzupełnij wskazane pola
Kontakt
Pytania i odpowiedzi w panelu
Rozliczenie
Godziny przekazane do akceptacji
Przygotowanie dokumentów przy biurku

Kim jest osoba niepełnoletnia w prawie pracy

Osoba niepełnoletnia to w prawie cywilnym każdy, kto nie ukończył 18 lat. Prawo pracy dzieli tę grupę na dwie części. Dzieci poniżej 15 lat co do zasady nie mogą być zatrudniane. Osoby w wieku od 15 do 18 lat to pracownicy młodociani, którym Kodeks pracy poświęca osobny dział z zasadami ochrony. Ta strona zbiera najważniejsze reguły w jednym miejscu, tak aby rodzic i uczeń mogli przed decyzją o pracy sprawdzić, czego wymaga prawo i jak w tych granicach działa PracaEdu.

Pięć warunków legalnej pracy osoby niepełnoletniej

  1. Wiek co najmniej 15 lat. Liczy się dzień urodzin. Wyjątek dla młodszych dzieci dotyczy wyłącznie działalności artystycznej, kulturalnej, sportowej i reklamowej, za zgodą rodzica i zezwoleniem inspektora pracy.
  2. Ukończona szkoła podstawowa. Młodociany, który jej nie ukończył, może pracować tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych w przepisach.
  3. Orzeczenie lekarza medycyny pracy. Lekarz stwierdza, że praca danego rodzaju nie zagraża zdrowiu. Badanie kieruje i opłaca pracodawca, badania powtarza się okresowo.
  4. Praca lekka. Poza przygotowaniem zawodowym młodociany wykonuje tylko prace lekkie, ujęte w wykazie zatwierdzonym przez inspektora pracy.
  5. Czas pracy zgodny z limitami. Limity zależą od okresu nauki i ferii oraz od tego, czy osoba ukończyła 16 lat.

Limity czasu pracy w jednej tabeli

ZasadaWymiar
Rok szkolny, cały tydzieńnajwyżej 12 godzin
Dzień z zajęciami szkolnyminajwyżej 2 godziny
Ferie, osoba poniżej 16 latnajwyżej 6 godzin na dobę, 35 godzin w tygodniu
Ferie, osoba od 16 latnajwyżej 7 godzin na dobę, 35 godzin w tygodniu
Pora nocnapraca zakazana między 22:00 a 6:00
Przerwa obejmująca nocco najmniej 14 godzin
Odpoczynek tygodniowyco najmniej 48 godzin, w tym niedziela
Przerwa w pracy30 minut przy pracy dłuższej niż 4,5 godziny, wliczana do czasu pracy
Godziny nadliczbowezakazane

Szczegółowe omówienie limitów dla konkretnych roczników znajdziesz na stronach praca dla 15-latka i praca dla 16-latka.

Umowa o pracę czy umowa zlecenia

Umowa o pracę

Osoba, która ukończyła 13 lat, może zawrzeć umowę o pracę bez zgody rodzica. Jeśli jednak praca sprzeciwia się dobru młodej osoby, przedstawiciel ustawowy za zezwoleniem sądu opiekuńczego może taką umowę rozwiązać. Młodocianemu przysługuje urlop: po 6 miesiącach pracy 12 dni roboczych, po roku 26 dni roboczych. Uczący się młodociany powinien dostać urlop w czasie ferii.

Umowa zlecenia

Osoba w wieku od 15 do 18 lat ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, więc umowa zlecenia z nią wymaga do ważności zgody rodzica lub opiekuna. Umowa cywilna nie zwalnia z ochrony młodocianego. W PracaEdu każde zlecenie z udziałem osób poniżej 18 lat musi spełniać limity godzin, zakaz pracy nocnej i mieścić się w wykazie prac lekkich, niezależnie od rodzaju umowy.

Przygotowanie zawodowe

Osobną drogą jest zatrudnienie młodocianego w celu przygotowania zawodowego, na przykład w ramach nauki zawodu w szkole branżowej. Pracodawca musi wtedy mieć kwalifikacje do prowadzenia nauki, a wynagrodzenie liczy się jako procent przeciętnego wynagrodzenia. Ten tryb opisujemy przy praktykach w technikum.

Prace wzbronione

Rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym wyklucza między innymi prace przy przenoszeniu ciężarów ponad dopuszczalne normy, w hałasie, na wysokości, przy maszynach niebezpiecznych i z substancjami szkodliwymi. Pracodawcy w praktyce nie powierzają młodocianym sprzedaży alkoholu ani wyrobów tytoniowych. Zlecenia z takimi zadaniami nie są w PracaEdu otwierane dla osób poniżej 18 lat.

Część dla rodzica

Rodzic lub opiekun ma w procesie realną rolę, a nie tylko formalną. Przy umowie zlecenia jego zgoda decyduje o ważności umowy, a przy osobie poniżej 16 lat to on potwierdza w PracaEdu zgodę na przetwarzanie danych dziecka. Przed decyzją warto sprawdzić kilka rzeczy.

  • Jak nazywa się pracodawca i gdzie dokładnie odbywa się praca.
  • Jakie zadania obejmuje stanowisko i czy znajdują się w wykazie prac lekkich.
  • Jak wygląda grafik w tygodniu szkolnym i w ferie, w porównaniu z tabelą powyżej.
  • Kto nadzoruje pracę na miejscu i jak dziecko wraca do domu po zmianie.
  • Jaka jest stawka i na jaki rachunek trafia wynagrodzenie.

Rodzic powinien znać zasady umowy i sposób zgłaszania problemów. Skutki wycofania zgody zależą od jej rodzaju oraz podstawy dalszego przetwarzania danych. Kontakt firmy z uczniem odbywa się wyłącznie przez panel.

Część dla ucznia

Praca w wieku szkolnym uczy samodzielności, ale nie może odbywać się kosztem nauki i zdrowia. Masz prawo odmówić wykonania zadania, które nie jest pracą lekką, i prawo do przerw. Jeśli coś budzi wątpliwości, porozmawiaj z rodzicem, opiekunem praktyk w szkole albo zgłoś sprawę do okręgowego inspektoratu pracy.

  • Nie zgadzaj się na pracę po 22:00, nawet jeśli to tylko kilka minut.
  • Pilnuj, by w tygodniu z lekcjami nie przekroczyć 12 godzin.
  • Zachowuj kopię umowy i grafików.
  • Nie podpisuj umowy, której nie przeczytał rodzic.

Wynagrodzenie, składki i podatek niepełnoletniego

Młodociany wykonujący prace lekkie zarabia na tych samych zasadach co inni pracownicy wykonujący podobną pracę, proporcjonalnie do krótszego czasu pracy. Przy umowie zlecenia obowiązuje minimalna stawka godzinowa ogłoszona na dany rok. Uczeń szkoły ponadpodstawowej na umowie zlecenia zawartej z firmą nie płaci składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne, natomiast umowa o pracę jest oskładkowana jak u każdego pracownika. Przychody osób przed ukończeniem 26 lat z umowy o pracę, zlecenia z firmą i stażu uczniowskiego są zwolnione z podatku dochodowego do ustawowego limitu ulgi dla młodych.

Wynagrodzenie trafia zwykle na rachunek bankowy. Niepełnoletni może mieć własne konto prowadzone za zgodą rodzica, a pracodawca wypłaca pieniądze na rachunek wskazany w umowie. Warto to ustalić przed pierwszą wypłatą.

Dokumenty w jednym miejscu

  • świadectwo ukończenia szkoły podstawowej,
  • zaświadczenie o kontynuowaniu nauki i plan zajęć,
  • pisemna zgoda rodzica lub opiekuna,
  • orzeczenie lekarza medycyny pracy, wydane po skierowaniu przez pracodawcę,
  • umowa, z której wynika rodzaj pracy, godziny i stawka.

Jak pracujesz z PracaEdu

Zapisujesz się bez opłat, potwierdzasz adres e-mail kodem i wysyłasz krótkie zgłoszenie ze zdjęciem. Nasz zespół je ocenia. Po akceptacji uzupełniasz pełny profil, umowę oraz testy umiejętności. Osoba niepełnoletnia potrzebuje zgody rodzica lub opiekuna. Dobieramy uczniów do projektów według umiejętności, wieku i dostępności. Zgłoś się do PracaEdu i poznaj przebieg współpracy.

Firma przechodzi weryfikację numeru NIP. Widzi profil ucznia oznaczony numerem, bez nazwiska i zdjęcia, z wiekiem, miastem, typem szkoły, umiejętnościami i wynikami testów. Kontakt firmy z uczniem odbywa się wyłącznie przez panel. Więcej opisujemy na stronie bezpieczeństwo.

Wiek i zasady w PracaEdu

W PracaEdu uczeń mający 15 lat uczestniczy wyłącznie w zajęciach objętych art. 304^5 Kodeksu pracy, na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową. Potrzebne są zgoda rodzica i zezwolenie inspektora pracy, a samo nazwanie zadania lekkim nie wystarcza. Rodzic zapisuje taką osobę własnym adresem e-mail. Uczniowie mający 16 lub 17 lat wykonują prace lekkie za zgodą rodzica. Od 18 lat zgoda rodzica nie jest potrzebna.

Najczęstsze pytania

Od ilu lat można legalnie pracować w Polsce?

W PracaEdu uczeń mający 15 lat uczestniczy wyłącznie w zajęciach objętych art. 304^5 Kodeksu pracy, na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową. Potrzebne są zgoda rodzica i zezwolenie inspektora pracy, a samo nazwanie zadania lekkim nie wystarcza. Rodzic zapisuje taką osobę własnym adresem e-mail. Uczniowie mający 16 lub 17 lat wykonują prace lekkie za zgodą rodzica. Od 18 lat zgoda rodzica nie jest potrzebna.

Czy niepełnoletni może pracować na umowie zlecenia?

Tak, ale do ważności umowy potrzebna jest zgoda rodzica lub opiekuna. Limity godzin i zakaz pracy nocnej obowiązują w PracaEdu także przy umowie zlecenia.

Czy rodzic może cofnąć zgodę na pracę dziecka?

Rodzic może wycofać zgody wyrażone w serwisie. Przy umowie o pracę może za zezwoleniem sądu opiekuńczego rozwiązać umowę, jeśli praca sprzeciwia się dobru dziecka.

Jakie dane niepełnoletniego widzi pracodawca?

Firma przechodzi weryfikację numeru NIP. Widzi profil ucznia oznaczony numerem, bez nazwiska i zdjęcia, z wiekiem, miastem, typem szkoły, umiejętnościami i wynikami testów. Kontakt firmy z uczniem odbywa się wyłącznie przez panel. Więcej opisujemy na stronie bezpieczeństwo.

Gdzie zgłosić naruszenie praw młodocianego?

Do okręgowego inspektoratu pracy właściwego dla miejsca pracy. Warto zachować umowę, grafiki i korespondencję z pracodawcą.

Czy niepełnoletni płaci za zgłoszenie w PracaEdu?

Udział ucznia w PracaEdu jest bezpłatny. Firma opłaca abonament oraz godziny zespołu. Zasady programu dla uczniów znajdziesz na stronie dla uczniów.

Zrób pierwszy krok

Zgłoś się do lekkich zadań zdalnych i biurowych. Dopasowujemy projekt do wieku, umiejętności i czasu obok nauki. Udział ucznia jest bezpłatny.