Od kiedy 15-latek może legalnie pracować
Polskie prawo pracy pozwala zatrudnić osobę, która ukończyła 15 lat. Od tego dnia nastolatek staje się w rozumieniu Kodeksu pracy pracownikiem młodocianym, czyli osobą w wieku od 15 do 18 lat. Liczy się dzień urodzin, a nie rocznik. Uczeń, który 15 lat skończy dopiero w czerwcu, nie może podjąć zatrudnienia w maju, nawet jeśli jego koledzy z klasy już pracują.
Drugim warunkiem jest ukończenie co najmniej szkoły podstawowej. W praktyce oznacza to, że pierwsza legalna praca dla 15-latka pojawia się zwykle w wakacje po ósmej klasie albo w pierwszej klasie szkoły ponadpodstawowej. Trzecim warunkiem jest orzeczenie lekarza medycyny pracy, które potwierdza, że praca danego rodzaju nie zagraża zdrowiu młodej osoby. Badanie kieruje i opłaca pracodawca.
Zakres zadań dla osoby mającej 15 lat w PracaEdu
W PracaEdu uczeń mający 15 lat uczestniczy wyłącznie w zajęciach objętych art. 304^5 Kodeksu pracy, na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową. Potrzebne są zgoda rodzica i zezwolenie inspektora pracy, a samo nazwanie zadania lekkim nie wystarcza. Rodzic zapisuje taką osobę własnym adresem e-mail. Uczniowie mający 16 lub 17 lat wykonują prace lekkie za zgodą rodzica. Od 18 lat zgoda rodzica nie jest potrzebna.
Udział w badaniu marketingowym wymaga oceny konkretnego zakresu zajęć. Zgoda rodzica nie zastępuje zezwolenia inspektora. W zezwoleniu określa się dopuszczalny rodzaj i czas wykonywania zajęć oraz inne warunki. Nie można na jego podstawie powierzać dowolnych prac biurowych.
Czas zajęć dla osoby mającej 15 lat
W modelu udziału stosowanym przez PracaEdu czas i warunki zajęć określa zezwolenie inspektora pracy. Nie traktuj limitów z przepisów o zatrudnieniu przy pracach lekkich jako samodzielnego uprawnienia do wykonywania projektu. Grafik musi odpowiadać zezwoleniu i pozwalać na naukę oraz odpoczynek.
Praca przed ukończeniem 15 lat
PracaEdu prowadzi zespoły uczniów szkół ponadpodstawowych od 15 lat. Dla młodszych dzieci prawo przewiduje odrębną ścieżkę działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej i reklamowej, wymagającą zgody rodzica oraz zezwolenia inspektora pracy. Nie oznacza to możliwości udziału w programie PracaEdu przed osiągnięciem wymaganego wieku.
Jak pracujesz z PracaEdu
Zapisujesz się bez opłat, potwierdzasz adres e-mail kodem i wysyłasz krótkie zgłoszenie ze zdjęciem. Nasz zespół je ocenia. Po akceptacji uzupełniasz pełny profil, umowę oraz testy umiejętności. Osoba niepełnoletnia potrzebuje zgody rodzica lub opiekuna. Dobieramy uczniów do projektów według umiejętności, wieku i dostępności. Zgłoś się do PracaEdu i poznaj przebieg współpracy.
Firma przechodzi weryfikację numeru NIP. Widzi profil ucznia oznaczony numerem, bez nazwiska i zdjęcia, z wiekiem, miastem, typem szkoły, umiejętnościami i wynikami testów. Kontakt firmy z uczniem odbywa się wyłącznie przez panel. Więcej opisujemy na stronie bezpieczeństwo.
Dokumenty, które warto przygotować
- świadectwo ukończenia szkoły podstawowej,
- zaświadczenie ze szkoły o kontynuowaniu nauki oraz plan zajęć, który pomaga ustalić godziny pracy,
- pisemna zgoda rodzica lub opiekuna na podjęcie pracy,
- orzeczenie lekarza medycyny pracy, na które kieruje pracodawca.
Przy umowie zlecenia z osobą niepełnoletnią zgoda przedstawiciela ustawowego jest warunkiem ważności umowy. Przy umowie o pracę przepisy formalnie pozwalają jej nie wymagać, ale pracodawcy w praktyce i tak o nią proszą, a w PracaEdu jest ona warunkiem zgłoszenia osoby niepełnoletniej niezależnie od rodzaju umowy. Szerzej o obowiązkach obu stron piszemy na stronie praca dla niepełnoletnich.
Jak rozmawiać z rodzicem o pierwszej pracy
Pierwsza praca w wieku 15 lat to decyzja całej rodziny. Rodzic lub opiekun powinien znać nazwę pracodawcy, adres miejsca pracy, godziny i zakres obowiązków. Dobrą praktyką jest wspólne przeczytanie wykazu prac lekkich i umowy przed podpisaniem. Jeśli praca zaczyna przeszkadzać w nauce, rodzic ma prawo ją przerwać, a przy umowie o pracę przedstawiciel ustawowy może za zezwoleniem sądu opiekuńczego rozwiązać umowę, gdy praca sprzeciwia się dobru młodej osoby.
Najczęściej pierwsza praca 15-latka przypada na wakacje, gdy limit godzin jest wyższy, a nauka nie konkuruje z obowiązkami. Więcej o pracy w okresie letnim przeczytasz w poradniku prace lekkie dla 15-latka.
Wynagrodzenie i umowa
Młodociany wykonujący prace lekkie zarabia na tych samych zasadach co inni pracownicy wykonujący podobną pracę, z uwzględnieniem krótszego czasu pracy. Przy umowie zlecenia obowiązuje minimalna stawka godzinowa ogłoszona na dany rok. Uczeń szkoły ponadpodstawowej na umowie zlecenia nie płaci składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. Przychód osoby poniżej 26 lat z umowy o pracę i umowy zlecenia mieści się w uldze dla młodych, czyli jest zwolniony z podatku dochodowego do ustawowego limitu.